วรรณกรรมนักสืบเป็นประเภทหนึ่งของนวนิยายหรือเรื่องสั้นซึ่งเกี่ยวข้องกับ
การอาชญากรรม ฆาตกรรม ซึ่งถูกคลี่คลายคดีด้วยการสืบสวนของนักสืบ

     เนื้อเรื่องมักจะลึกลบซับซ้อน ซึ่งตัวเอกที่เป็นนักสืบจะต้องคลี่คลายคดีจากร่องรอยที่มีอยู่
และแกะรอยเพื่อที่จะแก้ปมคลายคดี นิยายนี้เป็นที่ยอมรับกันว่าตรงตามเรื่องนักสืบ แม้ว่าในทาง
ปฏิบัติอาจมีความหลากหลายกว้างมากเกิน เช่น การขาดตัวนักสืบ หรือขบวนการคลี่คลายเงื่อนปม
ร่องรอยตั้งแต่ต้นก็จะกลายรูปเป็นอาชญนิยาย ซึ่งมีความลึกลับที่ต้องหาร่องรอยเอาเอง เนื้อเรื่อง
ลึกลับที่ต้องสืบสาวร่องรอยให้ได้ ตลอดจนมีความเขย่าขวัญเป็นส่วนสำคัญของอาชญนิยาย และมัก
เป็นเรื่องเกี่ยวกับนักสอดแนม การล้วงความลับทางทหารหรือการถูกตามล่า ซึ่งไม่จำเป็นว่าจะต้อง
มีนักสืบเป็นตัวเอกเสมอไป

     นวนิยายและเรื่องสั้นประเภทนี้เป็ฯที่นิยมกันมากในอังกฤษและสหรัฐฯ ตัวอย่างนวนิยาย
นักสืบที่เด่นๆ ได้แก่ เรื่องนักสืบ ชุด เชอร์ล็อคโฮล์มส์ ของเซอร์ อาเธอร์ โคแนนดอยล์ และเรื่อง
ราวของนักสืบ ปัวร์โรต์ ของอกาธา คริสตี้

     ส่วนอาชญนิยายเช่น แพรดำ ของหลวงสารานุประพันธ์เป็นต้น

นวนิยายแนวจิตวิทยา (Psychological Novel)

     เป็นประเภทของนวนิยายที่บรรยายความรู้สึกและจิตใจของตัวละคร อันเป็นผลมาจาก
สภาพเหตุการณ์ สภาพแวดล้อมต่างๆ ในชีวิต หรือเป็นเรื่องราวของตัวละครที่มีความคับแค้น
จนเป็นเหตุให้มีพฤติกรรมแตกต่างไปจากพฤติกรรมของคนทั่วไป

     ในสมัยใหม่ได้มีการนิยมเอาทฤษฎีจิตวิทยามาใช้กับตัวละคร เป็นทฤษฎีของฟรอยด์เป็นต้น เพื่อให้เกิดความสมจริงและเพื่อมุ่งวิเคราะห์ตัวละครในแง่ที่ต้องการให้ผู้อ่านเห็นหลักจิตวิทยา
โดยให้ตัวละครแสดงหรือกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งออกมา หรือแสดงภาวะที่สับสนทางจิตใจ
ของตัวละครอย่างตรงตามหลักวิชาการ ตัวอย่างเช่น เรื่อง ไร้เสน่หา มายา (ว.วินิจฉัยกุล) เป็นต้น

ที่มา : "ศัพท์วรรณกรรม" (คุณกอบกุล อิงคุทานนท์: เรียบเรียง สำนักพิมพ์ษรฉัตร)